PFAS en PFOS in Lievegem

In juni kwam in Zwijndrecht een grootschalige vervuiling van perfluoroctaansulfonaat (PFOS) aan het licht. PFOS is een chemische stof die dient om producten water- vet- en vuilafstotend te maken. Het is bestand tegen hoge temperaturen en brandwerend, waardoor het bijvoorbeeld lange tijd in brandblusschuim werd gebruikt. Het komt niet van nature voor in het milieu en is niet afbreekbaar.

Wat is de situatie in Lievegem?

Er is geen reden voor paniek, maar we ondernemen wel enkele acties. Samen met de Brandweerzone Centrum en de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) maakt de gemeente een inventaris op van terreinen waar PFAS in het milieu terecht kan gekomen zijn.

Risico's in kaart

Naar aanleiding van de bodemverontreiniging rondom de site van 3M in Zwijndrecht, wil de Vlaamse overheid ook andere locaties met en verhoogd risico op verontreiniging gedetailleerd laten onderzoeken. Ook op andere plaatsen kunnen deze stoffen door het gebruik van producten, de uitstoot van fabrieken, incidenten of het blussen van branden met fluorhoudend blusschuim, in het milieu terecht gekomen zijn.

Concreet gaat het over:

  • Huidige of vroegere oefenterreinen van de brandweer (met gebruik of opslag van fluorhoudend blusschuim).
  • Huidige of vroegere brandweerkazernes (met gebruik of opslag van fluorhoudend blusschuim).
  • Terreinen waar in het verleden een zware industriële brand heeft gewoed en waar geblust werd met fluorhoudend blusschuim.

In een eerste fase bracht Lievegem alle terreinen in kaart waar in het verleden fluorhoudend blusschuim werd gebruikt; tegen 15 juli lijsten we ook de andere terreinen op waar PFOS of PFAS mogelijk wordt of werd gebruikt.

Bodemonderzoek

Intussen zijn uit de eerste fase drie relevante terreinen naar boven gekomen waar moet onderzocht worden of er mogelijk een PFAS-verontreiniging is:

  • Merelpark (Waarschoot)
  • Terrein aan Brandweerpost waar zich nu de garages en parking bevinden (Waarschoot)
  • Vrachtwagenparking Oostmoer (Waarschoot)

Van zodra alle informatie is verzameld, start OVAM met bodemonderzoeken op relevante sites. Je wordt verwittigd als er in jouw buurt zo'n onderzoek loopt.

In afwachting van de resultaten van deze bodemonderzoeken, werden de omwonenden (binnen een straal van 100 meter rond deze drie terreinen) per brief op de hoogte gebracht en gevraagd voorzichtig te zijn met groenten, eieren en putwater uit eigen tuin zoals aanbevolen door de Vlaamse overheid. In het Merelpark kan er voorlopig ook niet meer gespeeld worden.

Veelgestelde vragen

Wat zijn PFOS en PFAS?

PFOS is een perfluoroctaansulfonzuur of een perfluorverbinding, een chemische stof om producten water-, vet- en vuilafstotend te maken. Bovendien is PFOS bestand tegen hoge temperaturen. Deze synthetische chemische stof behoort tot de PFAS-familie: het komt niet van nature voor in het milieu en is niet afbreekbaar.

PFAS (Poly- en perfluoralkylstoffen) wordt in vele industriële toepassingen en consumentenproducten gebruikt. Denk aan de teflon anti-aanbaklaag in pannen, cosmetica, textiel, brandblusschuim, schoonmaakmiddelen of smeermiddelen.

Waarom is PFAS gevaarlijk?

  • PFAS zijn van nature niet afbreekbaar. Dat wil zeggen dat ze zich dus jaar na jaar kunnen opstapelen in het milieu of onze omgeving.
  • De stoffen kunnen bij langdurige blootstelling schadelijke effecten hebben op mens en milieu.
  • De stoffen kunnen zich makkelijk verspreiden via de lucht of het water.

Hoe komen PFAS in het milieu terecht?

PFAS kunnen in het milieu terechtkomen via de lucht of via het afvalwater van fabrieken die deze stoffen gebruiken. Ze kunnen in het milieu ook terecht komen door het gebruik van bijvoorbeeld brandblusmiddelen die PFAS bevatten. Eenmaal in het milieu blijven ze daar aanwezig en kunnen ze in kleine hoeveelheden terecht komen in voedsel of drinkwater.

Kan ik nog kraantjeswater drinken?

Absoluut. Er is geen enkele aanwijzing dat kraantjeswater drinken een risico vormt.

Zijn de producten waar PFAS in zit wel veilig?

Bij normaal gebruik zijn consumentenproducten met PFAS perfect veilig. Het kan wel gebeuren dat PFAS in hele kleine hoeveelheden vrijkomen. De hoeveelheden die je binnenkrijgt, zijn over het algemeen zo klein dat je je hierover geen zorgen hoeft te maken.

Wat met de (voormalige) brandweerpost in Zomergem?

Zowel in de oude als de huidige brandweerpost van Zomergem gebeurden geen oefeningen met fluorhoudend schuim. Hier zijn dus geen verdere bodemonderzoeken of voorzorgsmaatregelen nodig.